Menu

تعالی سازمان

از زماني كه مدل تعالي سازماني به سازمان هاي كشورمان معرفي شده است، يعني از حدود ده سال پيش، همه آنهايي كه به نوعي با اين مدل ها آشنا بوده اند، اعم از مديران ارشد سازمانها، مديران تعالي سازماني، ارزيابان و متخصصين مديريت، آرزوي داشتن يك مدل بومي را در سر مي پرورانده اند . در سال هاي نخست، به نظر مي رسيد كه هر گونه تغييري در مد ل هاي كلاسيك و شناخته شده تعالي سازماني، نيازمند استدلال و توجيه خاصي است كه آن هم مستلزم كسب تجربه در سازمان هاي ايراني و استخراج زمينه هايي بود كه كاربران مدل در عمل با آن به مشكل برمي خوردند.

امروز، با كوله باري كه آكنده از هشت سال كسب دانش و تجربه وسيع و گرانقدر در اجراي مدل تعالي سازماني كه منتج از ارزيابي سازمان هاي فراواني در چارچوب جايزه ملي بهر ه وري و تعالي سازماني در كشور است ، و در سطوح مختلف مديران ارشد، مديران تعالي سازماني، ارزيابان، مدرسين و همه آنهايي كه به نوعي با اين مدل سرو كار داشته اند، كسب شده است، اين اطمينان حاصل آمده است كه مي توان به سوي تدوين يك مدل بومي حركت كرد. ويژگي هاي يك مدل بومي و ضرورياتي كه لازمه بومي بودن يك مدل مديريتي است را از زواياي مختلفي ميتوان مورد توجه قرار دا د . اما آنچه از بيشترين اهميت برخوردار است، در بعد كلان، تبيين ويژگيهاي ارزشي مبتني بر اصول اعتقادي و فرهنگي جامعه اسلامي- ايراني، هم سويي با راهبردها و خط مش هاي نظام مديريتي كشور و رهنمودهاي مقام معظم رهبري در بيان ويژگي هاي ايراني – اسلامي پيشرفت، و در ابعاد سازماني، پرداختن به نيازهاي مديريتي سازمانهاي ايراني به ويژه از ديدگاه سهولت در كاربرد مدل، رفع ابهامها و پيچيدگي ها، رعايت شفافيت بيشتر در نوشتار و تاكيد برآنچه كه در نظام مديريت سازمانهاي ايراني از اهميت و اولويت بيشتري برخوردار است را ميتوان برشمرد. برای تدوین" الگوي تعالي سازماني – ويرايش 90 " تلاش شده است تا اصول و مفاهيم ارزشي و مهم ترين نكات مديريتي در آن لحاظ شو د. بديهي است كه نم ي توان ادعا كرد اين ويرايش ، كمال مطلوب يك الگوي ايراني – اسلامي است، بلكه با اين نيت تهيه شده است كه دستيابي به يك الگوي كامل كه در برگيرنده تمامي ويژگي ها باشد، بايد از نخستين ويرايش آن آغاز شو د، و با طي كردن مسير تجربه، بر كمال و غناي آن افزوده شود، و در يك مسير تكامل تدريجي، زمينه هاي قابل بهبود آن شناسايي و در u1580 جهت ارتقاء آن براي برآورده ساختن تمامي انتظارات، تلاش به عمل آيد . به ويژه اينكه سازمان هاي ايراني با توجه به آشنايي و سابقه استقرار مدلي كه طي هشت سال با آن كار كرده اند، فرصت اين را داشته باشند كه به مرور به سمت يك مدل كاملاً بومي، كه البته بايد اذعان داشت بسياري از ابعاد آن هنوز ناشناخته است، حركت كنند.

"الگوي تعالي سازماني " داراي چهار ركن است:
  • اصول ارزشي تعالي سازماني ، كه دوازده اصل را براي تبيين فضايي كه سازمان هاي متعالي در آن حركت مي كنند و استراتژ ي ها و تمامي برنامه هاي خود را بر پايه آنها استوار مي سازند، معرفي ميكند.
  • مفاهيم محوري تعالي سازماني، كه به عينيت يافتن هشت مفهوم محوري در سازمان هاي متعالي ميپردازد و ويژگيهاي عيني و عملي يك سازمان متعالي را به تصوير ميكشد.
  • معيارهاي تعالي سازماني، كه چارچوب يكپارچه و فراگيري را شامل يازده معيار، براي مديريت زواياي مختلف سازمان در جهت تحقق مفاهيم محوري و بر پايه اصول ارزشي تعالي سازماني،معرفي ميكند.
  • منطق ارزيابي، كه ميزان پيشرفت سازمان را در مسير تعالي سازماني تعيين مي كند و به سازما ن هاكمك مي كند تا نقاط قوت و زمينه هاي قابل بهبود خود را بشناسند و براي دستيابي به اهداف خود برنامه ريزي كنند . به منظور خودداري از تغييرات وسيع كه ممكن است سازما ن ها را با مشكل مواجه سازد، منطق ارزيابي كه در سال گذشته به سازما ن ها معرفي شده است، در ويرايش 90 عينا حفظ ميشود، و به همين دليل در اين نسخه متن آن نيامده است
مدل تعالی:
تعالی چیست ؟

عملکرد برجسته مدیریت یک سازمان که به دستیابی به نتایج درخشان منتهی شده و از مفاهیم بنیادی مدیریت که به شرح ذیل نشات گرفته باشد ، اطلاق می شود . نتیجه گرایی ، تمرکز بر مشتری ، راهبری و ثبات در هدف و مقصود ، مدیریت بر مبنای فرایند ها و واقعیات موجود، مشارکت فعال کارکنان در مسیر بهبود، تفکر اصلاحی و نوآورانه مستمر ، حفظ و توسعه رابطه سودمند دو جانبه با طرفها و شرکای تجاری و پذیرش مسئولیت اجتماعی

مدل تعالی EFQM

مدل EFQM ریشه درTQM دارد و یکی از ابزار اجرایTQM است . این مدل یک سیستم کل نگر و چارچوبی به منظور تشخیص و اندازه گیری رویکردهای موثر به سمت سرآمدی پایدار است. این مدل چارچوبی برای خودارزیابی و بهبود مستمر ارائه می کند. کانون توجه آن مشتری ، کارکنان و جامعه بوده و مزایای پیاده سازی آن برقراری ارتباط موثر با جامعه و کسب رضایت مشتری و کارکنا ن، افزایش مسئولیت های اجتماعی ، فراگیر شدن اصول کیفیت ، افزایش سرعت عمل سازمان و فرایند محوری است

منطق ارزیابی:

در بطن تعالی سازمانی، منطقی برای ارزیابی معیارها وجود دارد که شامل 4 عنصر زیر است:

  • نتايج

    داده‌هاي نتايج بايد جامع، به موقع، قابل اطمينان، درست و به طور مناسبي بخش بندي شده و با استراتژي و نيازها و انتظارات ذي نفعان مربوطه سازگار باشد. ارتباط بين نتايج مربوطه و تاثيرات آن‌ها بر يكديگر بايد درك شده باشد. نتايج كليدي بايد شناسايي و اولويت‌بندي شده باشد. در يك سازمان متعالي، نتايج، روندهاي مثبت و يا عملكرد خوب پايدار را نشان می دهند. اهداف، براي نتايج كليدي تعيين شده، مناسب بوده، تحقق يافته يا از آنها فراتر مي‌ رود. همچنين در مورد نتايج كليدي، عملكرد مقايسه بيروني شده و اين مقايسه‌ها به ويژه در قياس با بهترين در بخش و يا با كلاس جهانی، مطلوب هستند. درك رابطه بين توانمندسازهاي كليدي و نتايج كليدي اطمينان مي‌‌دهد كه عملكرد مثبت در آينده پايدار می ماند.

  • رويکرد

    آنچه كه يك سازمان براي انجام آن برنامه‌ريزي كرده و دلايلي كه براي انجام آن دارد را در بر مي‌گيرد. يك رويكرد مناسب منطق روشني دارد كه بر نيازهاي حال و آينده سازمان تمركز مي‌كند و از طريق فرآيندهايي كه به خوبي تعريف شده‌‌اند عينيت مي‌يابد و بر نيازهاي ذي‌نفعان اين رويكردها به طور روشني تمركز دارد.علاوه بر اين، رويكردها يكپارچه مي‌شوند. بدين معني كه يك رويكرد يكپارچه، به روشني ريشه در استراتژي دارد و با ساير رويكردها در موارد مقتضي در ارتباط است. اصلاحات در رويكردها در طول زمان اعمال مي‌شود.

  • جاري­سازي

    آنچه را كه يك سازمان براي جاري كردن رويكرد انجام مي‌دهد. در يك سازمان متعالي رويكرد‌ها در حوزه‌هاي مربوطه به روشي نظام‌مند اجرا مي‌شوند. اجراي نظام‌مند به خوبي برنامه‌ريزي شده و به روشي كه براي رويكرد و سازمان مناسب باشد ارائه مي‌شود. توانايي مديريت تغييرات در رويكردها در يك چارچوب زماني مناسب وجود خواهد داشت.

  • ارزيابي و اصلاح

    آنچه را كه يك سازمان براي ارزيابي و اصلاح توامان رويكردها و جاري سازي آنها انجام مي‌دهد، در بر مي‌ گيرد. در يك سازمان متعالي رويكرد و جاري سازي آن، مورد اندازه‌گيري منظم اثر بخشي و كارايي قرار مي‌گيرد. فعاليت‌هاي يادگيري انجام مي‌شود و روش‌هايي براي به كارگيري خلاقيت در ايده‌‌پردازي رويكردهاي نوين يا تغيير يافته وجود دارد. برونداد اندازه‌گيري، يادگيري و خلاقيت براي شناسايي، اولويت بندي، برنامه‌ريزي و اجراي بهبود و نوآوري استفاده خواهد شد.

جمع آوري و فروش كالاهاي متروكه و قاچاق كه پيش از انقلاب اسلامي از وظايف گمرك بود پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران، با تصويب لايحه قانوني شماره 84310 مورخ 18/12/1358 شوراي انقلاب و آئين نامه اجرايي آن به كميته اي متشكل از نمايندگان بنياد مستضعفان ، جهادسازندگي، بنياد مسكن و دادستاني كل كشور واگذار شد. با تصويب قانون جمع آوري و فروش كالاي متروكه، قاچاق و ضبطي قطعيت يافته و كالاي قاچاق بلاصاحب و صاحب متواري مصوب 11/11/1361 و آئين نامه اجرايي آن مصوب 25/2/1362 هيأت وزيران، اين امور به مركز جمع آوري و فروش كالاهاي مذكور مستقر در وزارت امور اقتصادي و دارايي منتقل شد و عملاً در تاريخ 6/7/1362 مركز ذكر شده تشكيل گـرديد.

بدليل ضرورت ساماندهي هرچه بيشتر امور و ادغام تشكيلات موازي مركز جمع آوري و فروش كالاهاي متروكه از يك سو ودفتر اجرايي تبصره 35 قانون بودجه سال 1368 و تبصره 28 قوانين بودجه سالهاي 1369 و 1370 از سوي ديگر منجر به تقديم لايحه قانون تأسيس سازمان جمع آوري و فروش اموال تمليكي به مجلس شوراي اسلامي شد. قانون مذكور در 24/10/1370 به تصويب مجلس و در تاريخ 7/11/1370 به تأييد شوراي نگهبان قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران رسيد و از اواخر سال 1371 سازمان تشكيل گـرديد.

سازمان يكي از شركتهاي دولتي تابعه وزارت امور اقتصادي و دارايي است كه از جايگاه حقوقي و استقلال مالي برخوردار است. هدف اصلي از تشكيل سازمان عبارتست از تمركز كليه امور مربوط به جمع آوري ، نگهداري ، اداره و فروش اموالي كه به موجب قانون به تملك ،‌ تصرف ، تحت توقيف و يا مديريت دولت در مي آيد. در حقيقت با تشكيل سازمان دو واحد اداري موازي ( مركز كالاي متروكه و دفتر اجرايي تبصره 28 قانون بودجه ) در هم ادغام و وظايف آن در سازمان جديدالتاسيس تمركز يافت و از سويي امور مشابهي كه توسط دستگاهها و سازمانهاي اجرايي و يا دادگستري انجام مي شد ، به سازمان منتقل گرديد .